ایران شربت های زیادی دارد که مردم هر منطقه بطور سنتی آن را استفاده میکنند و این شربت ها خواص بسیاری هم دارند. همه ی ما حتما خاطره خوش نوشیدن یک شربت گوارای سنتی مثل سنکجبین را در روزهای گرم تابستان داریم. بسیاری از ترکیبات این شربت های سنتی علاوه بر داشتن عطر و طعم مطلوب، دارای ترکیبات سلامت بخش فوق العاده ای همچون انواع آنتی اکسیدان ها می باشند.
در این مطلب به معرفی عرق های گیاهی و پرکاربرد در شربت های ایرانی می پردازیم و سپس دستور تهیه چند نوع شربت حاوی عرق های گیاهی را ارائه می دهیم.
یکی از اجزای بسیاری از شربت های سنتی عرق بیدمشک است.
عرق بیدمشک
– بیدمشک گیاهی است از نژاد بید که اندازه آن از بید معمولی کوچکتر بوده، سنبله های آن دارای اسانس معطر است.
– جالینوس طبیعت بیدمشک را سرد و تر می داند و عده ی کمی گرم و خشک می دانند ولی غالبا معتدل است.
– عرق بیدمشک با داشتن ترکیباتی همچون ژرانیون سالیسین، تانن، به عنوان داروی موثر در تقویت قلب، آرام بخش و رفع کننده درد و خستگی شهرت یافته است.
– بید مشک گیاهی ملین و تقویت کننده قلب، اعصاب و محرک قوای جنسی است. این گیاه داروئی دستگاه گوارش را تقویت کرده و اشتها را افزایش می دهد. آرام بخش، نشاط آور، پایین آورنده فشار خون است.
– بیدمشک تقویت کننده دستگاه عصبی بوده و جوشانده برگ آن با عسل اعصاب را آرام می کند. همچنین عرق بیدمشک آرام بخش و خواب آور است. همچنین باعث کاهش تب شده و خاصیت تب بری دارد. رفع عطش می کند. مدر است و برای رفع اختناق رحم و درد مفاصل و نقرس نافع می باشد.
– جوشانده گل آن بیماریهای عصبی، افسردگی، دردهای عضلانی و بیماریهای روماتیسمی را درمان می کند.
شربت 1 _ عسل و بیدمشک و نعنا
خواص: این شربت تقویت کننده قلب، معده و گوارش است. خاصیت آرام بخشی دارد. ضد نفخ است و مانع از ترش کردن معده می شود.
مواد لازم:
آب: یک لیوان
عسل: یک قاشق غذاخوری
عرق بیدمشک: دو قاشق غذاخوری
عرق نعناع: یک قاشق غذاخوری
طرز تهیه: عسل را در کمی آب ولرم حل کرده، سپس عرق بیدمشک، نعناع و یک لیوان آب را به مخلوط اضافه می‌کنیم.
عرق گلاب
– طبیعت گلاب یا عصاره گل محمدی، گرم و تر است.
– گلاب بسیار معطر است. محافظ پوست و مو است و در محصولات زیبایی پوست بسیار کاربرد دارد.
– کاربردهای دیگر گلاب در بیماری های گوارشی مانند نفخ، دل به هم خوردگی و رفع یبوست و اسهال مزمن مفید است.
– گلاب در رفع دردهای روماتیسمی نیز موثر است.
– نوشیدن گلاب خنک، در افراد گرما دیده کاربرد دارد، بدن را تقویت مى کند و نشاط آور است.
– بوییدن گلاب براى تقویت قلب و لثه مفید است.
– خوردن گلاب برای رفع سردرد و بوی بد دهان مفید است و همچنین تحریک‌کننده هورمون‌ها بوده و میل جنسی را افزایش می‌دهد و تاحدودی تنظیم‌کننده قاعدگی است و در ناراحتی هایی چون سوگواری ها غم زداست.
شربت 2_ عسل و بیدمشک و گلاب
خواص: این شربت معتدل است و باعث تقویت قلب و اعصاب می شود و خاصیت آرام بخشی دارد، ضد استرس و اضطراب، ضد تشویش است و باعث تقویت گوارش می شود.
مواد لازم:
آب: یک لیوان
عسل: یک قاشق غذاخوری
عرق بیدمشک: دو قاشق غذاخوری
گلاب: یک قاشق غذاخوری
روش تهیه: عسل را در کمی آب ولرم حل کرده و سپس عرق بیدمشک، گلاب و آب را به عسل محلول، اضافه می کنیم.
شربت 3_ عسل و گلاب
خواص: این شربت با طبیعت معتدلش، تقویت کننده قلب و گوارش است و خاصیت خوشبو کنندگی دهان دارد.
مواد لازم:
گلاب: دو قاشق غذاخوری
آب: یک لیوان
عسل: یک قاشق غذاخوری
روش تهیه: عسل را در مقداری آب ولرم حل کرده، سپس گلاب و آب را با عسل مخلوط می کنیم.
عرق بهارنارنج
– بهارنارنج دارای طبیعت گرم است و مقوی قلب و اعصاب است و تپش نامنظم قلب، تشویش و اضطراب را از بین می برد و سردردهای عصبی و میگرنی را کاهش می دهد.
– در رفع اختلالات خواب و بی خوابی های عصبی توصیه می شود و رفع افسردگی می کند.
– بهارنارنج در تقویت معده، رفع نفخ، اسپاسم، سوء هاضمه بسیار مؤثر است و عرق بهار نارنج اشتها آور قوی است.
– تسکین دهنده ی ناراحتی های سینه و ضد سرفه است.
– زیاده‌روی در خوردن بهارنارنج بویژه در ناشتا کبد را ضعیف می‌کند و موجب ضعف معده میشود. زیاد بوییدن بهارنارنج نیز بی‌خوابی می‌آورد.
شربت 4_ بیدمشک و بهارنارنج و عسل
خواص: این شربت بسیار آرامبخش است و ضد استرس و اضطراب است و موجب خواب راحت و آرام شما می شود.
مواد لازم:
آب: یک لیوان
عسل: یک قاشق غذاخوری
عرق بیدمشک: دو قاشق غذاخوری
عرق بهار نارنج: دو قاشق غذاخوری
روش تهیه: عسل را در مقداری آب ولرم حل کرده، سپس عرق بیدمشک و بهارنارنج را اضافه کرده و با آب مخلوط می‌کنیم.
شربت 5_ عسل و بهارنارنج
خواص: این شربت با طبیعت گرم و تر خود تسکین دهنده اعصاب و تقویت کننده قلب شماست. آرامبخش است و موجب خواب راحت و کاهش اضطراب می شود.
مواد لازم:
آب: یک لیوان
عسل: یک قاشق غذاخوری
عرق بهار نارنج: سه قاشق غذاخوری
روش تهیه: عسل را درمقداری آب ولرم حل کرده، سپس عرق بهارنارنج، عسل و آب را با هم مخلوط می کنیم.
در حالی که در جامعه امروزی افراد زیادی به دنبال کاهش وزن هستند,افرادی هم وجود دارند که به دنبال افزایش وزن و چاقی هستند و از لاغری مفرط رنج میبرند.
لاغری مفرط یا کاهش وزن ناخواسته
واژه ی کم وزنی برای کسانی که 15 تا 20 درصد یا بیشتر در زیر وزن استاندارد پذیرفته شده می باشند (BMI کمتر از 18.5)، کاربرد دارد.
اغلب لاغری مفرط علامت بیماری است و باید از نظر پزشکی مورد ارزیابی قرار گیرد و در برخی افراد کسب وزن مورد نیاز است، چرا که لاغری مفرط با خطرات بیشتری نسبت به چاقی مفرط همراه است، به خصوص با بالا رفتن سن و در افراد مسن.
– سوء تغذیه ممکن است منجر به کاهش عملکرد هیپوفیز ، تیروئید ، غدد تناسلی و غده آدرنال شود.
– عوامل خطر دیگر شامل از دست دادن انرژی و استعداد ابتلا به عفونت و جراحت و مشکلات روانی می باشد.
علل احتمالی لاغری
علل احتمالی لاغری عبارتند از :
مصرف مقادیر ناکافی غذا ، فعالیت زیاد نظیر ورزشکاران و رقاصان ، سوء جذب و مورد استفاده قرار نگرفتن صحیح غذا ، بیماری تحلیل برنده نظیر سرطان یا هیپر تیروئیدیسم ، استرس روانی یا احساسی.
لاغری مفرط در کودکان
در کودکان کم وزن عوامل غیر تغذیه ای ، دریافت ناکافی کالری ، دفع بیش از حد و متابولیسم غیرطبیعی انرژی ممکن است با نارسایی رشد و مرگ و میر همراه باشد.
معمولا یک تاریخچه کامل و آزمایشات پزشکی مربوطه ، تعیین می کنند که آیا اختلالات زمینه ای باعث کم وزنی شده است یا خیر .
چرا که قبل از شروع برنامه درمانی ، ارزیابی علت و شدت کم وزنی مهم است تا بیماریهای تحلیل برنده شناسایی شوند و حمایت تغذیه و تغییرات رژیم غذایی همراه با درمان انجام گیرند.
افزایش وزن با رژیم غنی از انرژی
– توصیه می شود افراد کم وزن با علت کم خوری ، عادات غذایی و دریافت های روزانه خود را یادداشت نمایند تا کارشناس تغذیه میزان کمبود دریافت انرژی را محاسبه و بررسی کند.
– وعده های غذایی باید برنامه ریزی شده و با آرامش خورده شود و از صرف غذا با سرعت و عجله پرهیز شود.
– افراد خانواده و دوستان باید با راهکارهای تشویقی و ترغیبی فرد را مشتاق به غذا خوردن کنند حتی اگر گرسنه نباشد.
– رمز موفقیت در این راه، منظم غذا خوردن در طول روز است.
– علاوه بر وعده های غذایی ، میان وعده ها معمولا جهت افزایش کافی انرژی دریافتی لازم است.
– ممکن است مکمل ویتامین و مواد معدنی توصیه شود.
– علاوه بر دریافت مطابق نیاز انرژی برآورد شده برای وزن فعلی ، 500 تا 1000 کیلوکالری اضافی در هر روز باید برنامه ریزی و مصرف شود.
تدوین این برنامه غذایی تنها زیر نظر متخصص تغذیه به فرم اصولی امکان پذیر خواهد بود.
– استفاده از تمام گروه های غذایی مثل نان و غلات ، گوشتها و حبوبات و تخم مرغ ، لبنیات ، میوه و سبزیجات ، مغزها و دانه ها وروغنها و تنقلات سالم با نسبت های صحیح در طی روز توصیه می شود.
– بهتر است میزان چربی دریافتی کمی بیشتر از برنامه های غذایی متعادل باشد چرا که چربی ها در حجم کم حاوی انرژی بالایی هستند،به همین منظور توصیه به مصرف روزانه روغن های مایع سالم (غیر اشباع) مثل کانولا،کنجد،زیتون و …. روی غذاها و آجیل های خام میشود.
– جهت جلوگیری از ناراحتی های معده ، عدم تعادل الکترولیتی و اختلال عملکرد قلب باید دریافت به تدریج افزایش یابد.
چنانچه تمایل به دریافت برنامه ی غذایی متناسب با شرایط جسمانی خود هستید، با مراجعه به صفحه ی رژیم آنلاین و ثبت فرم، کارشناسان ما با شما تماس خواهند گرفت.
افراد چاقی که برای کاهش وزن اقدام میکنند گاهی اوقات بصورت غیراصولی اقدام به گرفتن رژیم و ورزش میکنند که نه تنها نتیجه نمیگیرند بلکه به سلامت خود نیز آسیب میزنند.
تعریف چاقی
افزایش میزان چربی بدن به‌صورت موضعی یا عمومی را چاقی گویند. چاقی شکلی از سوء تغذیه ناشی از پرخوری است، که نه تنها نشانه سلامتی نمی‌باشد بلکه نشان‌دهنده تغذیه نادرست است. شیوع چاقی در سال‌های اخیر به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است. به‌طوری که بیش از 50% زنان و مردان 40 تا 69 ساله کشورمان به اضافه وزن و چاقی مبتلا هستند.
تفاوت اضافه وزن با چاقی
اضافه وزن زمانی است که نمایه توده بدن در محدوده ۲۵ – ۲۹.۹ قرار گیرد. به‌عبارتی دیگر، وزن بدن 10 تا 19 درصد بالاتر از میزان ایدهآل برای قد و سن باشد. اما چاقی به حالتی گفته میشود که وزن 20 درصد یا بیشتر، از مقدار ایدهآل بالاتر است، یعنی نمایه توده بدن، 30 یا بالاتر باشد.
پرخوری و چاقی
– پرخوری و زیاده‌روی در مصرف غذا
– سبک زندگی بی‌تحرک
– وراثت: احتمال چاقی در فرزندان والدین چاق، 80 درصد می‌باشد و اگر یکی از والدین چاق باشند، این احتمال 40 تا 50 درصد خواهد بود.
– علل عصبی و هورمونی
– عادات غذایی نامناسب: مانند مصرف بی‌رویه غذاهای سرخ شده، نوشابه‌های گازدار، شربت‌ها، آب‌میوه‌های صنعتی، سس‌های پرچرب و غذاهای آماده
– مصرف طولانی مدت برخی دارو‌ها
– افزایش وزن بیش از حد در دوران بارداری
عوارض چاقی
چاقی زمینه ساز بسیاری از بیماری‌هاست که می‌توان به افزایش فشار خون، بیماریهای قلبی، دیابت، سنگ کیسه صفرا، واریس، بواسیر، افزایش چربی خون، نقرس، آرتروز، کمر‌درد، تنگی نفس، بیماریهای کبدی، سرطان‌های کولون، رکتوم و پروستات در مردان و سرطان سینه و تخمدان در زنان، نا‌باروری و کاهش طول عمر اشاره کرد.
کنترل وزن می‌تواند خطر ابتلا به بیماریهای مزمن و عوارض ناشی از آن‌ها را کاهش دهد.
توصیه‌های کاربردی برای کنترل و کاهش وزن
– کاهش وزن باید تدریجی و حدود نیم کیلوگرم در هفته باشد.
– از رژیم‌های خیلی سخت، کم‌کالری و خود سرانه بپرهیزید.
– از یک رژیم غذایی متعادل و متناسب با شرایط جسمی خود (سن، جنس و فعالیت بدنی) پیروی کنید.
– در هنگام خرید مواد غذایی مانند لبنیات به برچسب ترکیبات آن توجه کرده و انواع کم‌چرب را انتخاب کنید.
– خرید مواد غذایی را در مواقعی که گرسنه هستید، انجام ندهید.
– وعده‌های غذایی خود را به 5 تا 6 وعده کوچک و منظم تقسیم کنید. به صبحانه به‌عنوان یک وعده غذایی مهم توجه کرده و برای شام، غذای سبک میل کنید.
– از مصرف نوشابه‌های گازدار و نوشیدنی‌های شیرین پرهیز کنید.
– برای کاهش اشتها قبل از غذا از سالاد، انواع سبزیجات خام و آب‌پز و یا سوپ‌های رقیق استفاده کنید.
– مصرف شیرینی و شکلات، قند و شکر، غذاهای چرب و سرخ شده مانند سیب زمینی سرخ کرده و انواع کوکو را محدود کنید.
– از مصرف تنقلات چرب و سرخ شده مانند چیپس، دونات و پیراشکی خودداری کنید.
انتخاب های غذایی
– مواد غذایی را تا حد امکان به‌صورت آب‌پز، بخارپز یا کبابی طبخ نمایید.
– به‌جای سس‌های پرچرب، از چاشنی‌هایی مانند آب‌لیمو، آب‌غوره، سرکه و ماست استفاده کنید.
– مواد غذایی پرفیبر مانند میوه، سبزیجات و حبوبات را بیشتر میل کنید.
– نان‌های سبوس‌دار مانند سنگک و جو را جایگزین نان‌های سفید کنید.
– سعی کنید در میان وعده‌ها بیشتر از سبزیجات و میوه‌ها استفاده کنید.
– غذا خوردن را همراه با کارهای دیگر مانند مطالعه یا تماشای تلویزیون انجام ندهید، زیرا موجب پرخوری میشود.
– از بشقاب‌های کوچک برای غذا خوردن استفاده کنید.
– پس از هر لقمه غذا، قاشق و چنگال را کنار گذاشته و مدت جویدن غذا را طولانی کنید.
ورزش و کاهش وزن
– مواد غذایی که سبب تحریک خوردن در شما می‌شوند را از معرض دید و دسترس خارج کنید.
– از قرار دادن دیس با حجم زیاد غذا در سفره خودداری کنید.
– وعده‌های غذایی را در ساعات معینی میل کنید.
– قبل از آن‌که کاملا سیر شوید، دست از غذا خوردن بکشید.
– بلافاصله پس از صرف غذا، میز یا سفره را ترک کنید.
– روزانه ۶ – ۸ لیوان آب بنوشید.
– هر روز حداقل نیم ساعت فعالیت بدنی منظم داشته باشید.
سه عامل موثر در موفقیت یک برنامه کاهش وزن عبارتند از: محدود کردن مصرف غذاهای پرکالری، تغییر عادات و رفتارهای تغذیه‌ای نامناسب و ورزش منظم و روزانه.
منبع: اداره بهبود تغذیه جامعه